Йа Басир дегеніміз не?
Йа Басир (يا بصير) — Алла Тағаланың 99 көркем есімінің бірі Әл-Басир есімінен бастау алатын қуатты зікір. Бұл есім араб тіліндегі «көру, сезу және түсіну» қабілетін білдіретін ба-са-ра (بصر) түбірінен шыққан. Адамның көру қабілеті физикалық кедергілермен және қашықтықпен шектелсе, Алла — Барлығын Көруші, Оның назары бүкіл ғаламды, мұхиттардың тереңдігін және адам жүрегінің ең құпия сыбырларын қамтиды.
«Йа Басир» зікірін айту — мүміннің жүрегін Иләһи Нұрмен үйлестіруге бағытталған рухани жаттығу. Бұл адамға материалдық әлемнің сыртын көруге мүмкіндік беретін Басира (рухани қырағылық) ұғымымен тығыз байланысты. Алланы осы есімімен шақыра отырып, пенде жасырын ниеттерді тануға қажетті айқындықты, дұрыс шешім қабылдауға көмектесетін даналықты және әрқашан Жаратушының бақылауында екенін сезінуден туындайтын сергектікті сұрайды.
Йа Басир зікірін айтудың пайдасы
Бұл есімді үнемі зікір ету мүмінге көптеген рухани және психологиялық пайда әкеледі:
- Басираның дамуы: Ол рухани көзқарасты нығайтып, жүрекке физикалық көзден жасырын ақиқаттарды сезуге мүмкіндік береді.
- Шешім қабылдаудағы айқындық: Барлығын Көрушіге жалбарыну арқылы сіз өмірдегі күрделі таңдауларды даналықпен және көрегендікпен жасауға көмектесетін иләһи парасатқа ие боласыз.
- Жасырын ниеттерді тану: Бұл түйсікті өткірлейді, өзгелердің шынайы мақсаттарын және ең бастысы, өз жүрегіңіздің шынайылығын түсінуге көмектеседі.
- Ихсан деңгейіне жету: Үнемі еске алу Ихсан (кемелдік) күйін қалыптастырады, бұл — Алланы көріп тұрғандай құлшылық ету, тіпті Оны көрмесеңіз де, Оның сізді көріп тұрғанын анық білу.
- Адасудан қорғалу: Ол нәпсі мен дүниенің алдауларын әшкерелейтін рухани нұр ретінде қызмет етіп, мүмінді тура жолда ұстайды.
Йа Басир зікірін қашан және қалай айту керек?
Йа Басир зікірін айтудың қатып қалған қағидасы жоқ, бірақ ғалымдар рухани нәтижеге жету үшін жүйелілікті ұсынады. Кең таралған тәжірибе — өзгелердің алдында абыройлы болу және жүректі нұрландыру үшін жұма намазынан кейін 100 рет оқу. Нақты бір мәселенің шешімін немесе айқындықты іздеушілер үшін түннің тыныш уақытында (Тәһажжуд) 302 рет (Әбжад есебі бойынша сандық мәні) оқуға болады.
Ең көп пайда алу үшін адам тыныш жерде отырып, көзін жұмып, Алланың оның болмысының әрбір атомын көріп тұрған ақиқатына назар аударуы керек. Бұл зікір әсіресе екіұдай күйде болғанда немесе адам өзін дүние түсінбегендей сезінгенде өте тиімді, өйткені ол Алланың сіздің шындығыңызға ең басты куәгер екенін растайды.
Хадистер мен ғалымдардың пікірлері
Алланың Әл-Басир екендігі туралы ұғым Құран мен Сүннетте терең тамыр жайған. Sahih Muslim және Sahih al-Bukhari жинақтарындағы әйгілі Жәбірейіл хадисінде Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) Ихсан ұғымын: «Аллаға Оны көріп тұрғандай құлшылық етуің, егер сен Оны көрмесең, Ол сені көреді», — деп анықтаған. Бұл хадис Алланың көру сипаты арқылы рухани сергектікке жету тәжірибесінің негізгі дәлелі болып табылады.
Имам әл-Ғазали сияқты ғалымдар Әл-Басир есімінен нәсіп алатын пенденің сипаты — оның мінез-құлқының түзелуі екенін атап өткен. Мүмін ешбір нәрсе, тіпті көңілдегі ой да Алладан жасырын емес екенін сезінгенде, ол өзінің ішкі және сыртқы күйін көркемдеуге табиғи түрде ұмтылады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Йа Басир зікірін неше рет айту керек?
Кез келген мөлшерде айтуға болғанымен, көптеген ғалымдар жалпы рухани нұрлану үшін жұма намазынан кейін 100 рет айтуды ұсынады. Терең рухани таным немесе нақты қажеттіліктер үшін кейбір мамандар 302 рет айтуды кеңес береді.
Йа Басир зікірін айтудың ең жақсы уақыты қашан?
Ең берекелі уақыттар — парыз намаздардан кейін, әсіресе жұма күнгі жұма намазынан кейін. Сондай-ақ, терең рухани серпіліс іздегендер үшін түннің соңғы үшінші бөлігінде оқу өте қолайлы.
Йа Басир нақты қажеттіліктерге көмектесе ала ма?
Иә, ол әсіресе түсініксіз жағдайларда айқындыққа қол жеткізу және түйсікті нығайту үшін қолданылады. Ол зікір етушіге істердің «жасырын» ақиқатын көруге көмектеседі, бұл оны бағыт-бағдар алу және шешім қабылдау үшін тамаша зікір етеді.
