Ya Raafi nima degani?
Ya Raafi’ (يا رافع) Allohning go‘zal ismlaridan biri bo‘lib, arabcha ra-fa-’a (ر ف ع) o‘zagidan olingan. Bu o‘zak biror narsani yuqoriga ko‘tarish, yuksaltirish yoki balandlatish ma’nolarini anglatadi. Ilohiy sifat sifatida Ar-Raafi’ — Yuksaltiruvchi yoki Martabani Baland Qiluvchi deganidir. U O‘zining solih bandalarini bu dunyoda ham, oxiratda ham daraja, sharaf va ruhiy maqomda yuksaltiruvchi Zotdir. Ba’zilar kibrlari tufayli pastlatilsa, Allohga tavoze bilan yuzlanganlar Uning marhamati bilan yuksaltiriladi.
Ruhiy nuqtai nazardan, Ya Raafi ismini zikr qilish ilohiy yuksalishni so‘rash vositasidir. Bu shunchaki dunyoviy martaba haqida emas, balki Allohning huzurida qadr va yaqinlik topish haqidadir. Ushbu ismni aytish orqali mo‘min kishi ilm (ilm), taqvo (taqwa) va azizlikda yuksalishni so‘raydi, toki uning maqomi o‘tkinchi insoniy e’tirofga emas, balki ilohiy rizoga tayansin.
Ya Raafi ismini zikr qilishning fazilatlari
- Ruhiy yuksalish: Bu ismni zikr qilish mo‘minga Allohga yaqinlikning yuqori bosqichlariga erishishga va qalbni tuban istaklardan poklashga yordam beradi.
- Sharaf va hurmatga erishish: Ya Raafi ismini doimiy ravishda zikr qiluvchilarga Alloh taolo odamlar orasida azizlik va hurmat (izzah) ato etishi mumkin.
- Ilmning ziyoda bo‘lishi: Alloh darajalarni ko‘taruvchi Zot bo‘lgani uchun, bu zikr ko‘pincha talabalar va haqiqat izlovchilar tomonidan chuqurroq tushuncha va muqaddas hikmatga ega bo‘lish uchun ishlatiladi.
- Halol ishlarda muvaffaqiyat: Shariatga muvofiq yo‘llar bilan o‘z faoliyatida yoki ijtimoiy mavqeida ko‘tarilishni istaganlar uchun bu ism ilohiy yuksalish so‘raladigan duo vazifasini o‘taydi.
- Xorlikdan himoyalanish: Mutloq Yuksaltiruvchi Zotdan yuksalish so‘rash orqali mo‘min dunyoviy sinovlar yoki boshqalarning g‘arazi tufayli xor bo‘lishdan himoyalanadi.
Ya Raafi qachon va qanday zikr qilinadi?
Zikr uchun maxsus cheklangan vaqt yo‘q, biroq ulamolar kun yoki tunning ruhiy holatini belgilash uchun Ya Raafi ismini farz namozlaridan keyin, ayniqsa Bomdod yoki Xufton namozidan keyin aytishni tavsiya qiladilar. Ushbu ism bilan bog‘liq ruhiy ochilishni his qilish uchun ko‘plab ahli ilmlar uni har kuni 100 marta aytishni maslahat berishadi.
Zikr asnosida kishi tahorat (wudu) holatida bo‘lishi va qalbini tavoze tushunchasiga qaratishi lozim. Ar-Raafi’ tomonidan yuksaltirilishning siri Uning huzurida o‘zini past tutishda (hokisorlikda) yashiringan; shuning uchun bu zikrni Xoliq huzurida chuqur "Iftiqor" (mutloq muhtojlik) hissi bilan aytish eng afzal yo‘ldir.
Hadis va ilmiy manbalar
Ar-Raafi’ ismi ulamolar tomonidan tuzilgan 99 ism ro‘yxatida ko‘pincha Al-Khaafid (Pastlatuvchi) ismi bilan juftlikda kelsa-da, uning mohiyati Qur’on va Sunnatda chuqur ildiz otgan. Sahih Muslimda Payg‘ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi vasallam) Alloh taolo ushbu Qur’on bilan ba’zi qavmlarni yuksaltirishi, boshqalarini esa pastlatishi haqida aytganlar. Bu haqiqiy yuksalish ilohiy hidoyatga ergashish orqali kelishi haqidagi tushunchani mustahkamlaydi.
Imom al-G‘azzoliy kabi olimlar Allohning Yuksaltiruvchi sifatini, U bandaning ruhini moddiy dunyo chalg‘ituvchi narsalaridan yuqori ko‘targanida namoyon bo‘lishini ta’kidlaganlar. Bundan tashqari, Sunan Abu Dawud va Tirmidhiydagi mashhur rivoyatda: "Kim Alloh uchun o‘zini past tutsa (tavoze qilsa), Alloh uni yuksaltiradi", deyilgan. Ushbu payg‘ambarlik tamoyili Ya Raafi ismining amaliy tatbiqidir.
Ko‘p beriladigan savollar
Ya Raafi ismini necha marta zikr qilishim kerak?
Uni istalgancha zikr qilishingiz mumkin bo‘lsa-da, ko‘plab ulamolar ruhiy bardavomlik uchun kuniga 100 marta aytishni tavsiya qiladilar. Ba’zi manbalarda sharaf va martaba bilan bog‘liq maxsus ehtiyojlar uchun 351 marta aytish ham zikr qilingan.
Ya Raafi ismini zikr qilish uchun eng afzal vaqt qaysi?
Eng barakali vaqtlar tunning oxirgi uchdan bir qismi (Tahajjud) yoki Bomdod namozidan keyingi vaqtdir. Shuningdek, ko‘plab ruhiy ustozlar tomonidan kishining nuri va maqomini oshirish uchun juma kunlari zikr qilish tavsiya etiladi.
Ya Raafi maxsus ehtiyojlarda yordam bera oladimi?
Ha, u ayniqsa obro‘-e’tiborni yaxshilash, ishda ko‘tarilish yoki diniy ilmni oshirishni istaganlar uchun samaralidir. Yuksaltiruvchi Zotga nido qilish orqali siz Allohdan O‘z huzurida va maxluqotlari orasida sizga qadr va yaqinlik berishini so‘rayotgan bo‘lasiz.
