Ya Baasit nima?
Ya Baasit (يا باسط) — Alloh taoloning 99 go'zal ismlaridan biri bo'lgan Al-Baasit ismidan olingan kuchli nido va zikrdir. Bu ism arabcha b-s-t o'zagidan kelib chiqqan bo'lib, kengaytirish, yoyish, ochish yoki mo'l-ko'lchilik ato etish ma'nolarini anglatadi. Alloh taolo Al-Qabid (Qisuvchi, cheklovchi) bo'lishi bilan birga, U zot Al-Baasit (Kengaytiruvchi) hamdir — O'z marhamatini sochuvchi, maxluqotlari uchun rahmat, rizq va shodlik eshiklarini ochuvchi Zotdir.
Ma'naviy nuqtai nazardan, "Ya Baasit" zikrini aytish hayotning barcha jabhalarida ilohiy kenglik so'rash amali hisoblanadi. Mo'minlar bu zikrdan qabd (ma'naviy yoki moddiy siqilish) holatidan bast (ma'naviy yoki moddiy kenglik) holatiga o'tish uchun foydalanadilar. Inson moliyaviy qiyinchilikka, ruhiy tushkunlikka yoki qalb siqilishiga duch kelganida, bu zikr Yaratganga o'z ufqlarini kengaytirish va yengillik berishini so'rab qilinadigan to'g'ridan-to'g'ri iltijodir.
Ya Baasit zikrining fazilatlari
- Rizqning kengayishi: Bu ismni zikr qilish boylik va ishda barakah (baraka) jalb qiladi, kambag'allik va moliyaviy qiyinchiliklarni bartaraf etishga yordam beradi.
- Xavotirdan xalos bo'lish: Bu ichki siqilishga qarshi ma'naviy shifo bo'lib, g'am-g'ussa bulutlarini tarqatadi va ularning o'rnini xotirjamlik hamda osoyishtalik bilan to'ldiradi.
- Duoda samimiylik: Ushbu zikr qalb va tilni ochadi, bu esa dua (duo) paytida yanada chuqurroq va diqqatliroq bog'lanish imkonini beradi.
- Aqliy va ma'naviy yuksalish: Bu zikr insonning ichki idrokini va bilim olish qobiliyatini kengaytirib, zehn o'tkirligini beradi deb ishoniladi.
- Qiyinchilikda yengillik: Mushkul to'siqlarga duch kelganda, "Ya Baasit" zikri oldindagi yo'lni ravon va keng qilish uchun ilohiy marhamatni chorlaydi.
Ya Baasit qachon va qanday zikr qilinadi?
Zikr uchun maxsus cheklangan vaqt yo'q, biroq ko'plab ulamolar kunning barakali bo'lishi uchun "Ya Baasit"ni tong saharda, xususan Bomdod namozidan keyin yoki Tahajjud namozi vaqtida o'qishni tavsiya qiladilar. Uning ma'naviy ta'sirini his qilish uchun har kuni diqqat va ixlos bilan 100 marta zikr qilish mumkin.
Rizq masalasida yoki ruhiy yengillik borasida aniq bir natijaga erishmoqchi bo'lganlar uchun, Zuxo (choshgoh) namozidan keyin qo'llarni duoga ko'tarib, bu ismni 10 marta yoki undan ko'proq qaytarish, so'ngra qo'llarni yuzga surtish tavsiya etiladi. Bunda asosiysi — istiqamah (bardavomlik) va Allohning tor narsani kengaytirishga bo'lgan qudratiga to'liq ishonchdir.
Hadis va ilmiy manbalar
Al-Baasit ismi islomiy an'analarda mustahkam o'ringa ega. Abu Dawud va At-Tirmidhi sunanlarida keltirilgan Sahih hadisda Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam) shunday deganlar: "Alloh narxlarni belgilovchi, qisuvchi (Al-Qabid), kengaytiruvchi (Al-Baasit) va rizq beruvchidir". Bu bizning dunyoviy imkoniyatlarimizning kengayishi butunlay Qodir Allohning qo'lida ekanligini tasdiqlaydi.
Imom al-G'azzoliy kabi olimlar ta'kidlashicha, Alloh oriflarning qalblarini ma'rifat nuri bilan "kengaytiradi" va O'zining saxovatini ko'rsatish uchun zaiflarning rizqini "kengaytiradi". Ushbu ism bilan nido qilar ekan, mo'min kishi vaziyat qanchalik og'ir ko'rinmasin, Allohning uni kengaytirish qudrati cheksiz ekanligini e'tirof etadi.
Ko'p beriladigan savollar
Ya Baasit zikrini necha marta aytish kerak?
Uni xohlagancha aytishingiz mumkin bo'lsa-da, ko'plab ulamolar umumiy baraka uchun kuniga 100 marta aytishni tavsiya qiladilar. Maxsus ehtiyojlar uchun ba'zi olimlar Zuxo namozidan keyin qo'llarni osmonga ko'targan holda 10 marta aytishni maslahat berishadi.
Ya Baasitni zikr qilish uchun eng afzal vaqt qaysi?
Eng barakali vaqtlar — tunining oxirgi uchdan bir qismi yoki bevosita Bomdod namozidan keyingi vaqtdir. Shuningdek, kundalik rizq va ishda kenglik istaganlar uchun Zuxo (choshgoh) vaqtida zikr qilish ham juda tavsiya etiladi.
Ya Baasit maxsus ehtiyojlarda yordam bera oladimi?
Ha, u xususan moliyaviy qarzlardan qutulish, ruhiy tushkunlik va ma'naviy turg'unlikdan xalos bo'lish uchun o'qiladi. "Kengaytiruvchi" Zotga nido qilish orqali siz Allohdan hayotingizdagi "siqilish"ni olib tashlashni va uning o'rnini mo'l-ko'lchilik hamda yengillik bilan to'ldirishni so'rayotgan bo'lasiz.
